Autor pytania zawiązuje zapewne do słynnej tezy niemieckiego protestanckiego socjologa Max'a Weber'a (który zresztą skończył w psychiatryku), według której rozwój kapitalizmu i tym samym dobrobytu został umożliwiony dzięki etyce protestanckiej. Sam Weber nie twierdził wprost, jakoby katolicyzm był przeszkodą w tej dziedzinie. Dopiero popularyzatorzy tej tezy mniej czy bardziej wprost tak twierdzili. A byli oni z reguły protestantami czy też ateistami.
Teza Weber'a jest o tyle trafna, że w fałszywej doktrynie protestantów - zwłaszcza kalwinistów - powodzenie doczesne i majętność są oznakami Bożego wybrania do zbawienia. To oczywiście motywowało wyznawców tej herezji do odpowiednich starań w tym kierunku. Gdy ktoś poświęca siły takiemu celowi, to już chociażby z tego powodu może odnosić ponadprzeciętne sukcesy. Zwłaszcza wtedy, gdy inne względy - zwłaszcza etyczne - są stawiane na dalszym miejscu. Chciwość połączona z fałszywą wiarą jest w stanie być skuteczna w swoim rozumieniu.
Historia kapitalizmu, uwarunkowania jego powstania i rozwoju to oczywiście bardzo szeroki temat. Fundamentem jest oczywiście zdefiniowanie kapitalizmu, co wbrew pozorom nie jest takie proste, gdyż nie ma ani jednorodnej i jednolitej teorii tego systemu, ani tym bardziej jednej normatywnej postaci historycznej tego ustroju ekonomiczno-społecznego (por. tutaj).
Moim skromnym zdaniem w kwestii wzajemnego stosunku między katolicyzmem a kapitalizmem kluczowe są następujące zagadnienia:
- pojęcie gospodarki i pomyślności ekonomicznej
- etyczny wymiar ustroju gospodarczo-politycznego.
W ujęciu katolickim celem ekonomii i gospodarki jest zapewnienie bezpiecznego bytu nie tylko pojedynczym osobom, lecz społeczności, począwszy od rodziny, poprzez naród i państwo, aż do całej ludzkości. To wyklucza dążenie do zysku czy to prywatnego, czy grupowego - także z motywacji pseudoreligijnej - jako atrybutu statusu. Celem dóbr doczesnych dla katolika są dobra duchowe jak realizacja cnót (czyli sprawności moralnych) oraz służenie chwale Bożej i zbawieniu dusz. Dzięki temu właśnie katolicyzm wydał podziwiane do dziś pomniki architektury, sztuki wszelkiego rodzaju, literatury. Najwspanialsze dzieła kultury duchowej wydał Kościół katolicki - w znaczeniu zarówno hierarchii jak też zwykłych wiernych - w stopniu, któremu nie dorównuje żadna herezja czy religia. Protestantyzm, zwłaszcza u swych początków regularnie i intensywnie czerpał z kultury katolickiej. Przykładem jest chociażby Johann Sebastian Bach, który był wprawdzie protestantem, jednak jego twórczość budowała na wzorcach mistrzów katolickich, z których czerpała i wokół których krążyła. Jakość życia i sukces ekonomiczny w znaczeniu katolickim nie mierzy się ilością posiadanych dóbr materialnych, lecz tym, jak i do czego są one wykorzystywane. Nie bez znaczenia jest finansowanie szkół różnych szczebli z uniwersytetami włącznie (były one zasadniczo prowadzone przez duchownych katolickich oraz finansowane przez władców katolickich), a także dzieł krzewienia wiary w krajach misyjnych. Podczas gdy protestanccy kolonizatorzy skupiali się na rabunku, podboju i unicestwieniu ludów tubylczych, katoliccy misjonarze skupiali się na nauczaniu wiary, szkolnictwie, opiece medycznej, pomagając ludności w rozwoju kulturowo-cywilizacyjnym. Dlatego właśnie w protestanckiej Ameryce Północnej ludność tubylcza została niemal doszczętnie zniszczona, natomiast Ameryka Środkowa i Południowa pod katolickimi władcami zachowała w znacznej mierze swoją tożsamość etniczną. Oczywiście można dyskutować, czy sukcesem pod względem ogólnoludzkim i religijnym jest bardziej północnoamerykańska USAnia, której dobrobyt został zresztą zbudowany w znacznej mierze także przez katolickich imigrantów z wielu krajów europejskich, czy raczej katolickie kraje południowe, gdzie nadal są ogromne różnice społeczne i ekonomiczne. Odpowiedź zależy oczywiście od pojęcia jakości życia, a to nie tylko w wymiarze materialnym, lecz także, a nawet przede wszystkim duchowym. Przyczyny takiego a nie innego stanu społeczeństw i państw są oczywiście bardzo różnorodne i nie można ich sprowadzić jedynie do katolicyzmu czy protestantyzmu. Istotne jest zbadanie systemowych założeń i zasad kulturowych, religijnych i politycznych.
W Polsce sytuacja jest specyficzna. Sukcesy gospodarcze zarówno II-ej RP jak też III-ej RP są dość dobitnym przykładem zdolności gospodarczych narodu bodaj najbardziej katolickiego w Europie. Kto pamięta czasy komunizmu, ten rozumie, jak wiele wysiłku i też ofiar wymagało osiągnięcie obecnego stanu. Oczywiście nie jest on doskonały. Patologij nie brakuje. Aczkolwiek największym zagrożeniem dla bytu Polski jest zapaść demograficzna, a ona wynika z niedorozwoju - czy raczej wypaczenia rozwoju - w dziedzinie duchowej.
Sama przynależność do określonego wyznania nie wystarczy. W Polsce dość powszechne jest niestety fideistyczne - czyli właściwie protestanckie - podejście do wiary, charakteryzujące się emocjonalnością, subiektywizmem i irracjonalnością, co ma oczywiście związek z modernizmem forsowanym także tutaj w ostatnich dziesięcioleciach. To jest z całą pewnością działanie celowe, gdyż protestanckie czy protestantyzujące traktowanie religii podporządkowuje ją zarówno władzy politycznej jak też trendom kulturowym, czy raczej pseudokulturowym. Obecnie kraje - niegdyś zamożne - protestanckie jak Szwecja, Norwegia, Wlk. Brytania, Holandia, a także Niemcy (wprawdzie formalnie tylko w połowie protestanckie, jednak formalny katolicyzm jest tam tego rodzaju, niewiele się różni) zmierzają ku unicestwieniu w rezultacie demograficznego podboju przez islam. Dotyczy to niestety także krajów tradycyjnie katolickich jak Francja, Włochy, Hiszpania i Austria. Jednak także tutaj przyczyny są takie same: odejście od tradycyjnego katolicyzmu na korzyść modernizmu, który jest niczym innym jak protestantyzmem z niby katolicką etykietką.
Pewne jest, że jedynie tradycyjny katolicyzm jest ratunkiem dla Europy i wszystkich krajów niegdyś katolickich. Tak jest z dwóch powodów:
- katolicyzm respektuje prawo naturalne, wraz z docenieniem tożsamości narodów i niezbędnej roli rodziny,
- staje po stronie porządku moralnego, który jako jedyny trwale zapewnia pomyślność społeczeństw i państw.
Pod tym względem różnice i duchowe granice między krajami i narodami nie są całkiem ostre. Także społeczeństwa tradycyjnie niekatolickie - protestanckie, prawosławne - mają możliwość i szansę realizowania zasad, które są rdzennie katolickie. Wobec ruin katolicyzmu, będących skutkiem niszczycielskiego jak nowotwór oddziaływania modernizmu, wyzwanie wydaje się potężne.
Na koniec: nie zgadzam się, jakoby Polska od Mieszka I była budowana na kłamstwie i kradzieży mienia publicznego. Kłamstwo w życiu publicznym na szeroką skalę zaczęło się od Ziuka i było kontynuowane za komuny. Obecnie mamy w znacznej mierze PRL-bis, przynajmniej gdy chodzi o tzw. służby i sądy, a także władze polityczne począwszy od szczebla gminnego aż po władze centralne. Za ten stan nie ponosi winy katolicyzm, lecz jego zdrada i zaprzeczenie. Nie chodzi o deklaracje, lecz o realia i praktykę. Polska będzie w swoim bycie poważnie zagrożona, dopóki nie będzie odrodzenia rdzennego, prawdziwego katolicyzmu. System wyszyńsko-wojtyliański staje się coraz bardziej skompromitowany i chyli się ku zupełnemu upadkowi, czego oznaki już są. Jednak w Polsce jest jeszcze nadal więcej do uratowania niż w innych krajach, gdyż jest jeszcze wiara w narodzie, choć często płytka, sentymentalna i dwulicowa. Należy zacząć od solidnej wiedzy religijnej, wraz z tradycyjnym nauczaniem społecznym Kościoła. Następnie istotne jest sprawowanie katolickich sakramentów, czyli według tradycyjnych ksiąg liturgicznych. W końcu konieczne jest łączenie sił nie tylko w rodzinach (co coraz częściej staje się trudne), lecz w kręgach skupionych przy duszpasterstwach tradycyjnych różnej maści. Skupić się należy na wspólnym oporze wobec wroga, którym jest fałszywy katolicyzm czyli modernizm. Odrodzenie wiary i życia katolickiego zawsze dokonywało się od poszczególnym małych komórek silnych duchem, modlitwą i zaangażowaniem. Tak też będzie teraz i w przyszłości.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz