W związku z odsłoniętym wczoraj (14.07.2024) pomnikiem ofiar zbrodni ludobójstwa na Wołyniu otrzymałem następujące pytanie:
Otóż, dokładnie biorąc, mamy tutaj jedynie zarys krzyża wewnątrz orła, czyli użycie krzyża jedynie jako symbolu, nie jako znaku ściśle religijnego, który byłby przedmiotem kultu. Wygląda na to, że artysta to przemyślał. Nie dostrzegam więc nadużycia znaku krzyża.
Osobiście wolałbym, gdyby krzyż wieńczył koronę na orle, gdyż oznaczałoby to związek państwa polskiego z chrześcijaństwem. Nie wiem, dlaczego artysta wybrał wersję lewacką - piłsudczykowską - orła. Prawdopodobnie z powodów historycznych, gdyż wtedy takie było oficjalne godło państwowe.
Użycie symbolu krzyża jako zarysu w otwartym ciele orła nawiązuje do oznaczenia okrutnej śmierci, jaka była zadawana ofiarom, w tym także kapłanom katolickim. Dla wyrażenia wręcz diabelskiego okrucieństwa artysta wybrał drastyczne przedstawienie dziecka nadzianego na trójząb. Niewinność dziecka pasuje do chrześcijańskiego znaczenia krzyża jako znaku Męki i Śmierci Jezusa Chrystusa.
Podkreślam: pomnik - ani ten, ani żaden inny - nie jest obiektem kultu religijnego, lecz obiektem zasadniczo świeckim. To nie wyklucza włączenia symbolu religijnego, jakim jest krzyż, oczywiście z zachowaniem odpowiedniego znaczenia i szacunku. W tym wypadku to zostało zachowane, choć emocjonalnie razić może połączenie z drastycznym nawiązaniem do wydarzeń historycznych, co zresztą zapewne zostało przez artystę zamierzone.
