Czy kłamstwo zawsze jest grzechem?




Podobna kwestia była już poruszana:
https://teologkatolicki.blogspot.com/2018/10/do-czego-odnosi-sie-viii-przykazanie.html

Przytoczę ponownie słowa Patrona teologów moralnych św. Alfonsa de Liguori:

z: Theologia moralis

Streszczając: św. Alfons rozróżnia między symulacją formalną i materialną. Pierwsza polega na takiej różnicy między słowami (czy zachowaniem zewnętrznym) a wewnętrzną wiedzą (czy postawą), że okłamuje się co do faktów, tym samym jest grzeszna i niedozwolona. Symulacja materialna natomiast nie ma na celu oszukanie czyli wyrażenie zewnętrzne czegoś sprzecznego z wiedzą wewnętrzna, lecz ma inny cel i jest dozwolona ze słusznego powodu. Jako przykłady święty Doktor podaje zachowanie Jozuego w sytuacji wojny (Joz 8) oraz Pana Jezusa, który wobec uczniów w drodze do Emaus zachował się tak, jakby chciał iść dalej, gdyż chciał pokazać, że zostanie z nimi na ich prośbę (Łk 24).

Tak więc kłamstwo we właściwym sensie, czyli mówienie nieprawdy z zamiarem przedstawienia sprzecznego ze stanem rzeczy (faktem)  jest zawsze grzeszne i tym samym niedozwolone moralnie. Takie było zawsze nauczanie Kościoła i jest ono niezmienne.

Różne były opinie teologów jedynie odnośnie tzw. restrictio mentalis, czyli zachowania prawdy w umyśle bez jej uzewnętrzniania, czyli dopuszczając różnicę między prawdą w umyśle a tym, co jest komunikowane zewnętrznie, bez zamiaru przedstawienia czegoś sprzecznego z prawdą wewnętrzną (czyli w umyśle).

5 komentarzy:

  1. ok, w taka sytuacja wojna , konspiracja , konspirator zatrzymany przez patrol żandarmerii pytany jest o zawartość teczki ( ma tam bibułę lub granaty ), z uśmiechem odpowiada, że słonina i trochę chleba ( bezwzględnie i świadomie kłamie )?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Sytuacja jest analogiczna do Piątego Przykazania, które zakazuje zabijać niewinnych. W sytuacji obrony koniecznej zabicie jest moralnie usprawiedliwione. Tak Siódme odnosi się do świadectwa w sytuacji, gdy ktoś ma prawo wiedzieć prawdę. Gdy dana osoba nie ma prawa jej wiedzieć, a wykorzysta ją do czynu niemoralnego, wówczas moralnie usprawiedliwiona jest tzw. symulacja materialna, jak powyżej.

      Usuń
    2. Dzięki wielkie! Tak przypuszczałem. Już na religii z 45 lat temu pytałem siostrę o samobójstwo gdy dana osoba obawia się, że nie wytrzyma tortur, odpowiedź była analogiczna. Takie kiedyś pytania na religii ( w Kościele ) się zadawało, przyznam, że ta wiedza zostaje na całe życie.

      Usuń
    3. Hm... to chyba wymaga doprecyzowania. Proszę mnie poprawić, ale z tego co rozumiem z opisanej konspiracyjnej sytuacji kryzysowej można wybrnąć na dwa sposoby:
      1) Powiedzieć wprost: "w teczce mam tylko kanapki" (których tam naprawdę nie mam).
      2) Odpowiedzieć coś mylącego, np. "wiecie panowie, lubię kanapki" (które faktycznie lubimy) i poklepać się po teczce.
      Nr 1) to chyba symulacja formalna, czyli bezpośrednio świadomie mówimy coś, o czym wiemy, że nie jest prawda (nie ma miejsca w rzeczywistości według naszej wiedzy). To jest kłamstwo i to jest niemoralne. Nr 2) możemy chyba podciągnąć pod symulację materialną: mówimy coś, co jest prawdą oraz wykonujemy gest, który może być w ogólności różnie odebrany (a nie jesteśmy chyba w ogólności odpowiedzialni za czyjąś interpretację naszych słów czy gestów). Takie zachowanie nie byłoby więc niemoralne.
      Czy mógłbym prosić Xiędza Profesora opinię na temat tego, co napisałem. Bóg zapłać!
      ZPB+
      M.G.

      Usuń

Czy wolno w stanie grzechu ciężkiego przystępować do Komunii św.?

  Odpowiedź jest podana powyżej w kanonie z Kodexu Prawa Kanonicznego z 1983 r. Jednak nie jest ona do końca jasna.  Wersja oryginalna brzm...